دانشگاه ادیان و مذاهب
  ورود به سامانه
نام کاربری
 
وب سایت دانشگاه
سامانه جامع آموزش
سامانه آموزش مجازی
پست الکترونیک
کلمه عبور
AR EN FA
 
آخرین مطالب

اخلاق در «کوچه‌»ی فریدون مشیری

 
تاریخ انتشار: 1398/11/01    

اخلاق در «کوچه‌»ی فریدون مشیری

محمدرضا امینی دانشجوی دانشگاه ادیان و مذاهب در یادداشتی درباره «اخلاق خیابان» آورده است: اگر بخواهیم پرسه‌زنی در کوچه و خیابان را جزو مطالعات عینی و حتی تفریحات لذت‌بخش در برنامه‌های روزانه قرار دهیم، چاره‌ای نداریم جز آن‌که به مقوله «اخلاق خیابان» توجه جدی‌تری داشته باشیم.

ورود تبارشناسانه برای بررسی پدیده‌ها، نوشتن و خواندن را در اغلب موارد لذت‌بخش‌تر و مفیدتر می‌کند. گمانم نوشتن درباره‌ی «خیابان» هم می‌تواند لذت‌بخش باشد.

خیابانْ قدیمی هم که باشد، قدیم نیست؛ حادث است! یعنی اولِ اولش نبود، بعدها خلق شد. با گسترش جمعیت و جدی‌ترشدنِ غریبگی مردم باهم، عنوان‌هایی مثلِ «محله‌ی بالا» و «محله‌ی پایین» و «این‌ورِ جوب» و «اون‌ورِ جوب» امثال آن دیگر جواب‌گویِ ناشناختگی محله‌ها برای ساکنان و مسافرانش نبود. این شد آغازِ تشخص و جان‌‌یافتنِ کوچه‌ها.

کوچه‌های باریک ابتدا به ‌نام شخص خاصی که ساکنش بود (اعم از عالم و جاهل و جوانمرد و غیر آن) و یا حادثه‌ای که در آن روی ‌داده بود، نام‌گذاری شد. با افزایش جمعیت و حضور کالسکه‌ها و درشکه‌ها و بعدها اتومبیل‌ها، بعضی از این کوچه‌ها عریض‌تر و طویل‌تر شدند و بهشان گفتند «خیابان». خیابان‌ها علاوه‌بر حمایت معنوی از کوچه‌ها، کوی‌ها و برزن‌ها و محله‌ها را از هم جدا می‌کرد و هویت ممتازی به آن‌ها می‌داد.

نام‌گذاری خیابان‌ها به‌علت کاملاً روشنی نمی‌توانست از الگوی نام‌گذاری کوچه‌ها تبعیت کند. حالا نام شخصیت‌هایی که فراتر از محلات، و ای‌بسا در سطح ملی و قومی بودند، برای آن‌ها برگزیده شد. آن‌ها هم که شانس کمتری داشتند، براساس متراژ عرضشان نامگذاری شدند، مثل بیست‌متری و سی‌متری!

لابد توجه دارید که هنوز اسامی کوچه‌ها و خیابان‌ها در ابتدا و انتهای آن‌ها نوشته نمی‌شد و فقط در دهان‌ها می‌چرخید. بعدترها مجبور شدند که نامشان را در سینه‌ی دیوار یا کنار علائم راهنمایی و رانندگی نصب کنند. کم‌کم خیابان‌ها شدند شبیه انسان‌ها. شناسنامه‌دار شدند؛ تا جایی که حتی بعضی از آن‌ها مسئله‌دار هم شدند؛ و تاریخ درباره‌ی‌شان چه قضاوت‌ها که نکرده است!

همین مطالبی که راجع‌به خیابان عرض کردم را به اتوبان‌ها و بزرگ‌راه‌ها تعمیم بدهید؛ تفاوت‌هایی البته باهم دارند، اما گفتنش ما را خیلی از بحثمان پرت می‌کند.

قصه‌ی جان‌بخشی به کوچه‌ها و خیابان‌ها آن‌وقت جدی‌تر درک می‌شود که می‌بینیم بسیاری از آن‌ها تاریخ شفاهی خاص خودشان را دارند و هر کدام را از دیگری به‌صورت دقیقی جدا می‌کنند.

چندی پیش، در یکی از همین جمعه‌های عادی، توی کوچه‌های دَرَکه پرسه می‌زدم و «کوچه»ی فریدون مشیری را با خودم زمزمه می‌کردم. حالا هربار که آن را می‌خوانم یا گوش می‌دهم، قدم‌به‌قدمِ خاطراتش برایم زنده می‌شود. همین است که احساس می‌کنم هرچه لحظات آدمی شیرین‌تر باشد، مرور خاطراتش افسوس‌مندانه‌تر است.

سررشته‌ی کلام را گم نکنم. کوچه‌های درکه، هم نام دارند، هم نشان، هم شناسنامه، و هم تاریخ شفاهی خودش را؛ اما در ذهن هرکسی که خاطره‌ای در آن‌جا داشته، حس زنده‌ای هم نسبت به آن وجود دارد؛ پس ابداً نباید کوچه‌ها و خیابان‌ها را به هیچ پنداشت و فقط از آن‌ها عبور کرد. باید در آن‌ها پرسه زد.

اگر چراغ راهنما علی‌الظاهر برای عابرین قرمز است، پس آن بزرگواران در وسط خیابان چه می‌کنند؟! و سیگاری که در دست هم‌وطن قرمزپوشمان هست! و بطری نوشابه‌ای که به‌طرز خاصی در دست این یکی هست! و آن‌که در گوشه‌ی راست تصویر، خسته از بوروکراسی اداری، پرونده در دست، وسط چهارراه خم شده و تاکسی می‌گیرد! و آن موتورسواری که برخلاف قوانین، در سمت مخالف می‌راند! جاده‌ای که مثل جگر زلیخا هزارتکه شده! و البته به نیسان آبی‌رنگ که دیگر نمی‌شود چیزی گفت! همة این‌ها که گفتم و نگفتم، همه در یک قاب تصویر به‌ظاهر بی‌جان است.

اگر بخواهیم پرسه‌زنی در کوچه و خیابان را جزو مطالعات عینی و حتی تفریحات لذت‌بخش در برنامه‌های روزانه قرار دهیم، چاره‌ای نداریم جز آن‌که به مقوله‌ی «اخلاق خیابان» توجه جدی‌تری داشته باشیم.

درست است که خیابان دیگر کارکرد سابق خود در «حوزه‌ی عمومی» را ایفا نمی‌کند، اما همین خیابان بستر و شاه‌راهی‌ست برای حوزه‌های عمومیِ دیگری مثل «تاکسی» و «کافه». و اگر حوزه‌ی عمومی به خطر بیفتد، وفاق اجتماعی متزلزل شده و فشارهای روانی بر کاربران خیابان و تاکسی و کافه (قهوه‌خانه) بیشتروبیشتر شده و جامعه به مرز انفجار می‌رسد.


برچسب ها : محمدرضا امینی, دانشگاه ادیان و مذاهب, فریدون مشیری, اخلاق

نظرات
نام *
پست الکترونیک *
متن *

دانشگاه ادیان و مذاهب


نشانی: ایران - قم - پردیسان
تلفن: 32802610 25 98+
فکس: 32802627 25 98+
کد پستی: 3749113357
صندوق پستی: 37185 - 178
پست الکترونیکی: info@urd.ac.ir
سامانه پیامکی: 3000135789

دانشکده ها

دانشکده شیعه شناسی
دانشکده ادیان
دانشکده مذاهب
دانشکده فلسفه
دانشکده زن و خانواده
دانشکده عرفان

خدمات فناوری اطلاعات

سامانه جامع آموزش
سامانه آموزش مجازی
سامانه پذیرش دانشجو
سامانه اتوماسیون اداری
پست الکترونیک
جستجو در کتابخانه
کتابخانه دیجیتال

بیانیه رسالت

دانشگاه ادیان و مذاهب، نخستین دانشگاه تخصصی ادیان و مذاهب در ایران، برخاسته از حوزه علمیه، ضمن شناخت ادیان و مذاهب و تعامل و گفت و گو با پیروان آنها با تکیه بر مشترکات، در جهت همبستگی انسانی، تقویت صلح، کاهش آلام بشری، گسترش معنویت و اخلاق و معرفی عالمانه اسلام بر اساس آموزه های اهل بیت علیهم السلام به پژوهش و تربیت نیروی انسانی متخصص اقدام می نماید.

طراحی، توسعه و پشتیبانی: کویر سبز