دانشگاه ادیان و مذاهب
  ورود به سامانه
نام کاربری
 
وب سایت دانشگاه
سامانه جامع آموزش
سامانه آموزش مجازی
پست الکترونیک
کلمه عبور
AR EN FA
 
آخرین مطالب
یادداشتی از دکتر طالبی دارابی؛
مفهوم «ظریف» قدرت معنایی!
حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر الهی‌منش:
تمام عبادات از جمله زیارت اربعین دارای اسرار هستند
جلسه دفاع از پایان‌نامه کارشناسی ارشد برگزار شد:
ماهیت ایمان از نگاه بوعلی سینا و توماس آکویناس
قابل توجه اعضای هیئت علمی و دانشجویان؛
سفر علمی به شهر قونیه برگزار می‌شود
نشست معرفی و نقد کتاب «درباره شر» برگزار شد:
موضوع رنج برای الهیات مدرن است/ الهیات عملی برای کاستن از رنج
رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب مطرح کرد:
فتوای رهبری؛ ملاک حل مسائل اجتماعی
حجت‌الاسلام و المسلمین سید ابوالحسن نواب:
همایش اربعین عامل گسترش فرهنگ تشیع است
جلسه دفاع از پایان‌نامه کارشناسی ارشد برگزار شد:
بررسی سلاسل صوفیه معاصر در افغانستان و نقش آن در اجتماع و سیاست

عرفی شدن و فروکاهش به جنبه نمادین

 
تاریخ انتشار: 1398/06/30    

عرفی شدن و فروکاهش به جنبه نمادین

اگر در عزاداری محرم، نمادها را برجسته کردیم، ناخواسته مقهور سکولاریزاسیون می‌شویم.

یک پژوهشگر حوزه دین با تأکید بر این‌که همه پیام عاشورا ایستادن در مقابل دینی بود که با دنیا آشتی کرده بود، به دو آسیب عرفی شدن دین و فروکاسته شدن آن به جنبه نمادی در دنیای جدید اشاره کرد و گفت: اگر در عزاداری محرم، نمادها را برجسته کردیم، ناخواسته مقهور سکولاریزاسیون می‌شویم.

قادر حافظ، استاد دانشگاه ادیان و مذاهب و عرفان‌پژوه، در گفت‌وگو با ایکنا؛ به بررسی آسیب عرفی‌گرایی در مراسم عزاداری عاشورا پرداخت و اظهار کرد: وقتی قیام عاشورا را تحلیل می‌کنیم، درمی‌یابیم سیدالشهداء(ع) حقیقتاً معترض به دنیاگرایی بودند که اهلش را فراگرفته بود. دنیایی که زیورآلاتش قدرت، ثروت و ... است. ایشان علیه خودگرایی‌ای قیام کردند که همه را فراگرفته بود تا حدی که قرآن ناطق هم نمی‌توانست بر آن‌ها اثر بگذارد. اساساً همه پیام عاشورا ایستادن در مقابل دینی بود که با دنیا آشتی کرده بود.

 

ریزش محتوا و بقای اسطوره‌ها با نمادگرایی

وی افزود: در دنیای جدید با فروکاهش دین مواجه هستیم. در اثر فزونی‌ یافتن دنیاگرایی و عرفی شدن، ما دین داریم، اما دینی که همرنگ با دنیاگرایی است. غربی‌ها چنین دینی را «دین سکولار» نام نهادند. دینی که پیوست‌هایش با پیوست‌های دنیاگرایی یکسان و همگون است. حال اگر ما به وضعیت دین در غرب بنگریم، به عیان می‌توانیم این فروکاستی را مشاهده کنیم. در غرب از ۹ بُعدی که برای دین معرفی می‌شود، دین به چند بعد محدود فروکاسته شده است. اساساً دین در دنیای جدید فروکاسته شده و مقهور شدن دین در برابر دنیاگرایی، برجسته است.

حافظ تصریح کرد: طبق تعریفی که از سکولاریزاسیون مطرح می‌کنند، برجسته‌ترین معنای سکولاریزاسیون، حذف بُعد شناختی و معرفتی دین و فروکاهش آن به نماد است که بخش حداقلی از دین است. به عبارت دیگر، سکولاریزاسیون یعنی برجستگی نمادگرایی و فروکاست دین به بخش نمادی. در اثر فروکاست دین به نماد، محتوا از بین می‌رود و فقط اسطوره‌های دین باقی ‌می‌ماند.

وی تأکید کرد: ما در خصوص عاشورا این امر را نهیب ‌می‌دهیم که مبادا ناخواسته مقهور عرفی‌شدن واقع شویم. اگر عاشورای ما در نمادها و صرف مناسک‌ها و آیین‌ها خلاصه شد، ما ناخواسته مقهور عرفی شدن واقع شده‌ایم؛ عرفی شدنی که در جهان مسلط است و غرب و شرق را فراگرفته است.

 

کم‌رنگ شدن محتوا در عزاداری‌های امروزی

این استاد دانشگاه ادیان و مذاهب در ادامه اظهار کرد: اگر از فرهنگ عاشورا فقط به دسته، فقط به نذورات و فقط به هیئات پرداخته شود و اگر عاشورا را به بخش نمادها تقلیل دهیم، برجسته شدن نمادگرایی منجر به تضعیف مفاهیم عمیق عاشورا خواهد شد. خوب است نگاهی کنیم به سبک عزاداری در سنت خودمان که هنوز مورد عرفی شدن واقع نشده است. در گذشته، زمان روضه‌خوانی کوتاه بود، ولی منبر طولانی و برخاسته از دانش بسیار جهت مطلع کردن مردم از قیام عاشوا بود. الآن متأسفانه منبرها بسیار کوتاه و مداحی‌ها بسیار طولانی شده است و تلویزیون هم مداحی‌ها را برجسته می‌کند.

پژوهشگر عرفان‌های نوظهور ادامه داد: فرهنگ عاشورا این نیست که صرفاً به پخش مداحی و توزیع نذری بسنده کنیم. پس مغز عاشورا کجاست؟ آیا صرف پرداختن به صورت عاشورا می‌تواند جای خالی پرداختن به سیرت عاشورا را پر کند؟ باید توجه داشت اشتباهی که غرب مرتکب شد و دین را به بخشی از ابعاد آن فروکاهش داد، ابداً تأمین‌کننده نبود. الآن طی سالیان اخیر، عاشورای ما به جهت محتوا کمرنگ شده است؛ چون نمادها را برجسته کردیم و ناخواسته مقهور سکولاریزاسیون شدیم. اینکه عاشورا را در سبک‌های مداحی خلاصه کنیم، فرهنگ عاشورا نیست.

وی در پایان گفت: بنده نهیب می‌دهم از این‌که مبادا آیین عاشورایی ما ناخواسته به دنیاگرایی آلوده شود و در ایام سوگواری، صرف نمادگرایی برجسته شود. از عزاداری باید بینش و شناخت بیرون بیاید. همه دین باید از عاشورا هویدا باشد. این نحوه پرداختن به شعائر موجب وهن شعائر است؛ چون شکل بدون محتوا ارزشی ندارد. اینکه صرفاً جهت توجیه این نحو از عزاداری استدلال تعظیم شعائر را مطرح کنیم، این تعظیم شعائر موجب وهن محتوا را فراهم می‌کند.


برچسب ها : قادر حافظ, دانشگاه ادیان و مذاهب, عزاداری, سکولاریزاسیون

نظرات
نام *
پست الکترونیک *
متن *

دانشگاه ادیان و مذاهب


نشانی: ایران - قم - پردیسان
تلفن: 32802610 25 98+
فکس: 32802627 25 98+
کد پستی: 3749113357
صندوق پستی: 37185 - 178
پست الکترونیکی: info@urd.ac.ir
سامانه پیامکی: 3000135789

دانشکده ها

دانشکده شیعه شناسی
دانشکده ادیان
دانشکده مذاهب
دانشکده فلسفه
دانشکده زن و خانواده
دانشکده عرفان
دانشکده مجازی

خدمات فناوری اطلاعات

سامانه جامع آموزش
سامانه آموزش مجازی
سامانه پذیرش دانشجو
سامانه اتوماسیون اداری
پست الکترونیک
جستجو در کتابخانه
کتابخانه دیجیتال

بیانیه رسالت

دانشگاه ادیان و مذاهب، نخستین دانشگاه تخصصی ادیان و مذاهب در ایران، برخاسته از حوزه علمیه، ضمن شناخت ادیان و مذاهب و تعامل و گفت و گو با پیروان آنها با تکیه بر مشترکات، در جهت همبستگی انسانی، تقویت صلح، کاهش آلام بشری، گسترش معنویت و اخلاق و معرفی عالمانه اسلام بر اساس آموزه های اهل بیت علیهم السلام به پژوهش و تربیت نیروی انسانی متخصص اقدام می نماید.

طراحی، توسعه و پشتیبانی: کویر سبز