اشاره:
دکتر الهی منش در سال 1340 در محلات چشم به جهان گشود. وی در سال 1358 با اخذ دیپلم در رشته ریاضی وارد حوزه علمیه قم شد. او همزمان با تحصیل در حوزه در گروه اول کلام جدید در موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی مشغول به تحصیل شد و مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته کلام جدید و دین شناسی از این موسسه اخذ کرد. پس از آن دوره دکترای خود را در رشته کلام جدید با گرایش فلسفه دين در دانشگاه تربیت مدرس قم گذراند. اما عرفان به ويژه عرفان تطبيقي بين اديان، دغدغه هميشگي وي بوده است. او هم اکنون مشغول تهیه و تکمیل پایان نامه اش با موضوع "ساحات وجودی انسان از منظر قرآن کریم و عرفان شيعي" است.
وی علاوه بر کارهای پژوهشی تاکنون سه مقاله به رشته تحریر درآورده است که به چاپ رسیده است.
مدیرگروه عرفان و تصوف دانشگاه ادیان و مذاهب اظهار داشت: یکی از دلایلی که ابرقدرتهانتوانسته اند برخی کشورهای اسلامی را علیه ایران تهییج کنند، رواج تفکر صوفیگرایانه در این کشورها بوده است.
دکتر الهی منش، عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذ اهب با اشاره به رابطه تشیع و تصوف گفت: برخی مدعی اند تشیع و تصوف یکسانند، د رحالی که برای اثبات این ادعا باید دیدگاه آنان نسبت به تشیع و تصوف بررسی شود. اگر تشیع را تفکری که قائل به وجود فردی به عنوان جانشین خداوند در زمین و واسطه فیض بدانیم و تسنن را گروهی بدانیم که صرفا قائل به جانشینی پیامبر(ص) در امور ظاهری و مدیریتی جامعه باشند، در این صورت تفکر صوفیه با شیعه همگونی دارد.زيرا صوفیان نيز معتقدند همیشه در عالم هستی باید قطبی باشد که عنوان خلیفه باطنی پیامبر(ص) را دارد، هر چند صوفیان از نظر فقهی تابع یکی از ائمه چهارگانه اهل سنت هستند و به خلافت ظاهری سه خلیفه اول معتقدند ولی در عین حال به خلافت باطنی ائمه اطهار(ع) نیز اعتقاد دارند.
دکتر الهی منش با اشاره به وجود 25 فرقه اصلی صوفیه در جهان اسلام تصریح کرد: بیش از 24 فرقه صوفیه معتقدند که خرقه خلافت باطنی، از امیرالمومنین به آنها رسیده است، تنها گروهی از فرقه نقش بندیه معتقدند که خرقه از خلیفه اول دارند. البته برخی بر این باورند که این گرايش جزئي، متاثر از جو سياسي و مذهبي در زمان بعضي حكومتها در سده هاي ميانی ناشي شده است. در آن دوره به شدت با هر نوع تفکر غیر سنی مبارزه می شد. صوفیان با آنكه امامان (ع) را قطب خود می دانند ولی اكثر آنها از نظر فقهی سنی مذهبند.
وی با بیان اینکه رواج اسلام در جهان، بیشتر از طریق صوفیان بوده است، افزود: در شمال آفریقا، شبه قاره هند، آسیای میانه، حتی اروپا بیشترین تعداد مسلمانان داراي نوعي گرايش صوفیانه هستند و تفکر صوفی گرایانه در این مناطق بیشترین رواج را دارد. با اینکه از نظر سیاسی، تقسیم بندی كشورها به اهل تشيع و تسنن، بيشتر بر اساس گرايش فقهي،و نه اعتقادي مسلمانان مبتني است ، از اينرو صوفیان را جزو اهل تسنن به شمار می آورند اما آنها در باطن شیعه هستند و به همین دلیل، تاکنون ابرقدرتها نتوانسته اند برخی کشورهای اسلامی را علیه ایران تحریک کنند و این تفکر به عنوان سدی در برابر توطئه آنها به شمار می آید.
مدیر گروه عرفان و تصوف دانشگاه ادیان و مذاهب، به معنای صوفیه در طول تاریخ اشاره کرد و اظهار داشت: در سده های اول صوفیه عبارت از گروه خاصي از مسلمانان بودند كه سلوک عملی خاصی داشتند و بیشتر در پی تصفیه باطن و سیر و سلوک عملی بوده و پوشیدن خرقه های پشمینه به عنوان شعار و نشانه اي از کمترین رغبت و توجه به ظواهر دنیوی مي پنداشتند. اما در سده های بعدی صوفی معنای نسبتا منفی پیدا نمود و صوفيان تبدیل به گروههایی شدند که کمتر به آن شیوه سلوکی گذشته توجه داشتند. با كمال تاسف در طول تاریخ چند قرن اخير شواهدي بسیاری دست به دست هم داد و منتج به این دیدگاه شد كه "صوفي" يعني كسي که نسبت به دین بی موالات بوده و خود را در چارچوب حلال و حرام مقید ندانسته، در مقابل شریعت قرار دارد و دست به بدعت مي زند. به دلیل همین بدعت ها، چهره های مهمی از علمای اسلام به تکفیر آنها پرداخته و برای مقابله با صوفیه كتابهایی نگاشته اند. اما در واقع هميشه در بين صوفيان انسانهاي پاك طينت، درستكار و پاي بند به دستورات شرع وجود داشته اند و ازاين اقدامات و بدعتها بيزاری جسته اند.
وی در بخش دیگری از سخنانش به وجه تمایز عرفان اسلامی از سایر عرفان ها اشاره کرد و افزود: از نگاه عرفان اسلامی كه بر گرفته از آموزش هاي قرآني است،هر انساني نه تنها پاك سرشت متولد مي گردد،بلكه در او اين قوه و استعدادها نهاده شده كه تمام صفحات خداوندي در وجود او ظهور يابد ، بلكه تا مرتبه مظهريت " مقام احدیت" رشد وجودي پيدا كند. در سلوک عرفانی نیز میان عرفان اسلامی و سایر عرفان ها تمایز ویژه ای وجود دارد. به این صورت که در سلوک عرفان اسلامی شاخصه هایی مانند آسان بودن،مقبولیت و مطابقت با قوانين آفرينش، حفظ عزت و کرامت انسانی و جامع نگر بودن وجود دارد که در سایر عرفانها خلاف این شاخصه ها دیده می شود.
دکتر الهی منش در ادامه تصریح کرد: به طور مثال در سلوك عرفان مسیحی، پرهیزهای بسیاری وجود دارد که برخلاف جريان و قوانين نظام آفرينش است. در نگاه عارف مسيحي ازدواج به عنوان سدی در برابر سیر وسلوک عرفانی محسوب می شود، در حالی که در عرفان اسلامی ازدواج نه تنها مذمت نشده، بلکه به طی مراحل این سیر و سلوک نیز کمک می کند. در عرفان هندو هم باید رياضتهاي طاقت فرسا و ذلت های فراوانی برای طی سیر و سلوک عرفانی متحمل شد و عزلت نشینی های خاصی مقرر شده است. در حالی که در عرفان اسلامی نه تنها انسان عارف از جامعه جدا نیست، بلکه در عین داشتن زندگی اجتماعی خود، سلوک عرفانی خود را نیز دارد.
وی با بیان اینکه واژه "عرفان" می تواندبه سه قلمرو مهم در حيات علمي و معنوي بشر اشاره داشته باشد، گفت: عرفان نوعی علم، مسلک و طرز تفکر است .اگر مسلک را به شیوه های سلوکی و عملی معنا کنیم آنچه که در سده های اول اسلام رواج فراواني داشته و هم اينك نيز مد نظر عارفان حقيقي است،این نوع از عرفان ایت.،"عرفان عملی" نوعي سلوک عرفانی است. یعنی افرادی برای تصفیه باطن و رسیدن به کمالات معنوی و انسانی ریاضت هایی را بر خود هموار می نمايند و علاوه بر آنچه که مردم متدین از آن پرهیز می کنند، عارف به اختيار خود از بعضي لذات حلال نيز چشم می پوشد.
دکتر الهی منش ادامه داد: عرفان به گونه اي یک طرز فکر و نوعي نگرش است. وقتی انسان در اثر آن سلوک و تصفیه باطن به خودآگاهی دست یافت، این خودآگاهی برای او یک نگاه خاص به دنبال دارد.خداشناسی انسان شناسی، جهان شناسی وآخرت شناسی عارف با ديگران متفاوت است.
وی عرفان را علمی دانست که شامل مجموعه کشفیات و مشاهدات عرفانی است که عارف آنها را بعد از برگشت به حالت عادي به قلم در آورده، به صورت منطقی تنظیم می کند.از اين سفرنامه عارف به عنوان "عرفان نظری" یاد می کنند وبدين صورت عرفاني به صورت یک علم تحویل جامعه انسانی می شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب به خصوصیات یک عارف واقعی اشاره و تصریح کرد: اگر کسی به حدی از آگاهی و شناخت برسد که وجودش با حقایق عالم متحد گردد و آن معرفت و آگاهی جزو جانش شود، او عارف واقعی است. البته سلوک رفتاری، رعایت حلال و حرام، عمل به فضایل اخلاقی و پرهیز از مسائل غیر اخلاقی در تحصیل عرفان واقعی تاثیر مستقیم دارد.
| 
سيستم جامع آموزش
کتابخانه تخصصی
اتوماسیون اداری
تماس با ما
نسخه چاپی
ارسال به دوستان
